Czy sztuczna inteligencja może podejmować moralne decyzje? Skąd biorą się uprzedzenia w modelach AI? Czy rozwój generatywnej sztucznej inteligencji zmienia sposób, w jaki myślimy, uczymy się i podejmujemy decyzje?
To właśnie wokół tych pytań koncentrował się drugi webinar z cyklu MCSC x Gaia AI Factory, który odbył się 22 lipca. Spotkanie poprowadziła dr Dota Szymborska – ekspertka w zakresie etyki sztucznej inteligencji i odpowiedzialnego wdrażania AI, filozofka oraz Assistant Professor na Uniwersytecie WSB Merito.
Odpowiedzialność pozostaje po stronie człowieka
Jednym z najważniejszych przesłań webinaru było rozróżnienie pomiędzy inteligencją a moralnością. Jak podkreślała prelegentka, sumienie i zdolność do podejmowania odpowiedzialnych decyzji moralnych są wyłącznie cechami człowieka. Sztuczna inteligencja nie posiada własnych wartości, intencji ani świadomości – jedynie przetwarza dane i przewiduje najbardziej prawdopodobne odpowiedzi.
Oznacza to, że odpowiedzialność za projektowanie, wdrażanie i wykorzystywanie systemów AI zawsze spoczywa na ludziach. To użytkownicy, twórcy i organizacje decydują o tym, w jaki sposób technologia będzie wykorzystywana i jakie konsekwencje przyniesie. Sama sztuczna inteligencja nie podejmuje decyzji – może jedynie wspierać człowieka w procesie ich podejmowania. To rozróżnienie ma szczególne znaczenie w obszarach takich jak ochrona zdrowia, gdzie ostateczna odpowiedzialność za diagnozę, terapię czy decyzje kliniczne zawsze należy do człowieka.
Etyka nie wszędzie oznacza to samo
Dr Dota Szymborska zwróciła również uwagę, że pojęcie etyki nie jest uniwersalne. To, co w jednym kręgu kulturowym uznawane jest za dobro lub działanie właściwe, w innym może być oceniane odmiennie. Różnice w postrzeganiu wartości pomiędzy Europą, Azją czy Afryką sprawiają, że projektowanie odpowiedzialnych systemów AI staje się znacznie bardziej złożonym wyzwaniem niż tylko stworzenie skutecznego algorytmu.
W praktyce oznacza to, że rozwój sztucznej inteligencji wymaga nie tylko wiedzy technicznej, ale również uwzględnienia kontekstu społecznego, kulturowego i prawnego.
Bias i halucynacje – skąd biorą się błędy AI?
Istotną część webinaru poświęcono ograniczeniom współczesnych modeli językowych. Uczestnicy dowiedzieli się, czym są bias, czyli uprzedzenia obecne w danych treningowych, oraz dlaczego modele AI potrafią generować odpowiedzi brzmiące przekonująco, mimo że nie mają one oparcia w faktach.
Prelegentka podkreśliła, że generatywna AI nie rozumie świata w taki sposób jak człowiek. Nie odróżnia prawdy od fałszu – przewiduje jedynie najbardziej prawdopodobny ciąg słów. Dlatego krytyczna analiza i weryfikacja informacji pozostają kluczowymi kompetencjami użytkowników.
AI zmienia sposób, w jaki się uczymy i podejmujemy decyzje
Jednym z bardziej inspirujących wątków spotkania był wpływ sztucznej inteligencji na codzienne funkcjonowanie człowieka. Z jednej strony AI otwiera nowe możliwości, np. edukacyjne – potrafi cierpliwie wyjaśniać zagadnienia, dostosowywać poziom odpowiedzi do użytkownika i wspierać proces uczenia się bez zniecierpliwienia czy oceniania. Dzięki temu może stać się wartościowym narzędziem wspomagającym rozwój kompetencji.
Prelegentka zwróciła jednak uwagę na ryzyko stopniowego przenoszenia codziennych decyzji na narzędzia AI. Coraz częstsze korzystanie z modeli językowych przy wykonywaniu prostych czynności – od redagowania wiadomości po wybór ubioru – może ograniczać samodzielne ćwiczenie kompetencji poznawczych i krytycznego myślenia. Tym bardziej warto świadomie decydować, kiedy AI jest realnym wsparciem, a kiedy wyręcza nas w zadaniach, które warto wykonywać samodzielnie. To prowadzi do fundamentalnego pytania, które wybrzmiało podczas webinaru: czy naprawdę każdą czynność warto powierzać sztucznej inteligencji?
Odpowiedzialne korzystanie z AI to kompetencja przyszłości
Webinar pokazał, że rozwój sztucznej inteligencji to nie tylko wyścig technologiczny, ale przede wszystkim wyzwanie związane z odpowiedzialnością. Znajomość ograniczeń modeli, umiejętność weryfikowania odpowiedzi oraz świadome podejmowanie decyzji dotyczących wykorzystania AI stają się dziś jednymi z najważniejszych kompetencji cyfrowych.
Równie istotna jest umiejętność krytycznej oceny odpowiedzi generowanych przez AI i świadomość, że nawet najbardziej przekonująca odpowiedź wymaga niekiedy weryfikacji. To właśnie takie kompetencje będą decydować o odpowiedzialnym wykorzystaniu sztucznej inteligencji zarówno w życiu codziennym, jak i w nauce, biznesie czy ochronie zdrowia.
Spotkanie zakończyła sesja pytań i odpowiedzi, podczas której uczestnicy dyskutowali z prelegentką o praktycznych aspektach wdrażania AI w organizacjach oraz o tym, jak budować zaufanie do nowych technologii bez rezygnowania z ludzkiej odpowiedzialności.
dr Dota Szymborska
Ekspertka w zakresie etyki sztucznej inteligencji i odpowiedzialnego wdrażania AI, filozofka oraz Assistant Professor na Uniwersytecie WSB Merito. Wykładowczyni programów Executive MBA, autorka programów edukacyjnych z obszaru AI oraz prelegentka TEDx. Liderka sekcji GRAI przy Ministerstwie Cyfryzacji. Od lat wspiera organizacje w tworzeniu i wdrażaniu rozwiązań AI zgodnych z wartościami, regulacjami i potrzebami społeczeństwa. Wyróżniona w gronie TOP 10 Women in Data Science.
Cykl webinarów MCSC x Gaia AI Factory jest częścią działań edukacyjnych Platformy MCSC, których celem jest rozwój kompetencji w zakresie sztucznej inteligencji oraz popularyzacja odpowiedzialnego wykorzystania nowoczesnych technologii – szczególnie w ochronie zdrowia. Przed nami kolejne spotkania poświęcone praktycznym zastosowaniom AI, innowacjom oraz transformacji cyfrowej sektora medycznego.
Nadchodzące wydarzenia:
- 5 sierpnia 2026, godz.15:00 | Webinar MCSC x Gaia AI Factory: AI bez hype’u. Jak tworzyć rozwiązania, które naprawdę działają